PUIMICHEL 2005

Sorry, this article is in Dutch only. Try: Van 24 september tot 4 oktober 2005 verbleef ik in het dorpje Puimichel gelegen in de Alpes de Haute Provence. Het was mijn derde bezoek aan Puimichel, alleen ditmaal was ik niet met een groep gegaan, maar zelfstandig. Ik verbleef in een huisje dat ik gehuurd had van Adrie Suijkerbuijk en dat is mij ronduit prima bevallen. Het huisje is van alle gemakken voorzien, zoals een fornuis, koelkast en wasmachine en biedt een schitterend uitzicht over de streek vanaf het balkon op de tweede verdieping. Mijn primaire doel van deze vakantie was astro-fotografie met de BORG 101 ED refractor, maar uiteraard leent de Provence zich ook uitstekend om tot rust te komen en te genieten van een natuur die in Nederland ongekend is. Tijdens mijn verblijf heb ik in mijn logboek een verslag bijgehouden op een dagboek-achtige wijze. Het verslag, dat hieronder volgt, heeft daardoor een zeer persoonlijke insteek. Echter, dat bevordert wellicht mijn liefde die ik voor Puimichel heb en die ik graag wil delen. Waarnodig heb ik tussen haakjes een toelichting op de tekst vermeld. Zaterdag 24 september, dag 1 Dag van aankomst. Circa 1180 km afgelegd in 13 uur tijd. In heel Frankrijk mooi weer gehad en de reis is soepel verlopen. Alleen raden wie bij de Franse douane aan de kant werd geroepen om uit te leggen waar hij naar op weg was... "Je vais observe les étoiles dans le sud de la France", probeer ik op mijn beste Frans. Ik laat de beambte de telescoop zien en het is in orde. Ik mag verder rijden. Het is nu 17.00 uur. De sleutel van het huisje van Adrie haal ik op bij Nicole. Zij is woonachtig in een schitterende villa onderaan het dorp. Nicole wijst mij de weg naar en door het huisje. Ik had verwacht dat de reis slopender zou zijn, maar ben nog aardig bij zinnen. Ik neem een douche en nuttig een blik stevige erwtensoep. Mooi weer op dag 1 is enigszins frustrerend, omdat je door de rit te moe bent om te gaan fotograferen. Ik besluit daarom met de verrekijker om de nek (Minolta 10x50) richting de sterrenwacht van Dany Cardoen te lopen. Doordat de hoofdweg door het dorp is afgesloten wegens vernieuwing van het wegdek, rijdt er wel tamelijk veel verkeer over de heuvel tussen het dorp en de sterrenwacht van Dany. Als dat maar niet hinderlijk is. Het is niet kraakhelder, maar de Melkweg is beduidend beter dan op de Veluwe. Mars en de Pleiaden staan aan de horizon. Rond een uur of 23.00 ga ik naar bed.

Zondag 25 september, dag 2 Ik word 's ochtends een paar keer wakker, maar sluimer gelukkig weer in slaap. Eenmaal word ik gewekt door zacht gekletter van regendruppels tegen de louvreluiken. Om 10.30 uur besluit ik op te staan. Ik pak al mijn bagage uit en ga op zoek naar een geschikte waarneemplaats. Ik strand op een door bomen beschutte plaats aan de rand van lavendelvelden ten zuiden van het dorp en besluit daar vanavond naar terug te komen voor nadere inspectie. Het wolkendek breekt steeds verder open en de zon komt goed tevoorschijn. De wind komt echter van de verkeerde kant, waardoor er te veel vocht in de lucht zit. 's Avond slaat het weer om en begint het in de verte te onweren. Ik ga vanavond niet terug naar de potentiële waarneemplek. Toch probeer ik zo lang mogelijk op te blijven om in het ritme te komen en zet daarom de televisie aan. De film "Se7en" wordt uitgezonden. Frans nagesynchroniseerd uiteraard. Halverwege de film begin ik te knikkebollen. Het is middernacht, stap in bed en val gelijk ik een diepe slaap. Maandag 26 september, dag 3 Om 8.00 uur word ik wakker en lig nog wat te draaien. Na een frisse douche vertrek ik om 9.30 uur naar Oraison om inkopen te doen. Keuze genoeg in de buurtsuper. Ze verkopen zelfs Leerdammer kaas! Verse croissants, groente, vlees, sap, koffie, toiletpapier, WC-eend, afwasmiddel, vuilniszakken en snoep... Ik vergeet alleen olijfolie om het vlees in te braden. Dan maar zout in de pan. Terug in Puimichel kom ik Arlette Steenmans tegen die haar honden aan het uitlaten is. Buba leeft nog steeds en Zuzu duikt gelijk met zijn neus in mijn boodschappentas. Het is ondertussen erg mooi weer geworden en besluit daarom met mijn camera over de schouder een wandeling te maken. Dany was zo te horen hard aan het klussen op de sterrenwacht en is zo te zien bezig met een aanbouw. Ik loop het dal ten zuidoosten van Puimichel in. Ik denk slim te zijn een stuk af te snijden door een zandpad te nemen. Bij elke stap worden mijn schoenen echter zwaarder en ik kom steeds hoger te lopen. Terug op de verharde weg zit er 2 cm klei onder mijn zolen. "Touriste stupide", denk ik bij mijzelf. Ik loop de verharde weg verder af en eindig onderin het dal vanwaar ik mijn huisje kan zien. De maan is ook zichtbaar. Al voorbij Laatste Kwartier. De wind is in gevecht met stapelwolken, maar de wolken hebben helaas de overhand. De wind moet draaien. Goh, wat is het heet in de zon. Even bijkomen in de schaduw van een boom. Vervolgens zwetend weer uit het dal klimmen naar boven toe. Ik neem een middagdutje van 15.00 tot 18.00 uur en ga aan tafel. Ik trakteer mijzelf op een ijsje en zie vanaf het balkon donkere wolken dichterbij komen. Hoe zal het met mijn meisje zijn? Om 22.00 uur kijk ik naar buiten om te kijken hoe het staat met het wolkendek. Hé, daar staat Altair. Ik loop het dorp uit, weg van de verlichting, en naarmate mijn ogen wennen aan het donker, worden steeds meer sterren zichtbaar. Om 23.00 uur besluit ik naar de waarneemplek van zondag te rijden. Konijnen en ander klein wild rennen voor mijn auto uit. Off-road met een Opel Corsa... Zou dat wel goed gaan op een onverharde weg? Ik stap voorzichtig uit en hoop stiekem dat niemand mij gezien heeft. Veel vocht in de lucht. Verre van kraakhelder en bepaald geen Puimichel-kwaliteit hemel. Eerst maar waarnemen. Mars bekijk ik bij 100x en toont vaag wat donkere contouren. Deep-sky is niet echt spetterend. Om 1.00 uur hak ik de knoop door. Niet geschoten is altijd mis en om 1.15 uur begin ik de Andromedanevel te belichten. Er staat geen zuchtje wind en het wordt steeds vochtiger. In het oosten komt een gele gloed boven de horizon. Het is de maan verscholen achter een pak sluierbewolking. Het is 2.05 uur en ik vind het mooi geweest. Ik beëindig de belichting, ruim op en lig 3.30 uur op één oor. Dinsdag 27 september, dag 4 Ik word vrij vroeg wakker door een jeukende insectenbeet op mijn hand. Buiten is het helemaal grijs. Om 9.30 uur sta ik onder de douche en word weer helemaal mens. Na het ontbijt besluit ik naar het Amphitheater te rijden om daar de telescoop op te bouwen en de apparatuur te laten drogen van de klamme nacht. Eigenlijk is dit geeneens zo'n slechte plek. Een grote struik dekt precies de straatlantaarns in het dorp af. Ik maak wat foto's van de opstelling, poets mijn oculairs en hoop op mooi weer. Vanavond wordt het niets. Voor donderdag is mooi weer voorspeld, dus ik hoop op de nacht van woensdag op donderdag of van donderdag op vrijdag. Plots komt daar iemand achter de heuvel vandaan. Eerst een verbaasde blik, maar bij het zien van de telescoop een brede glimlach. Ik maak kennis met Bruce en begrijp uit zijn gebrekkige Engels dat hij mee heeft geholpen aan de bouw van de koepel rond de 1-meter telescoop van Dany. Nu herkende ik Bruce inderdaad van eerdere Puimichel bezoeken. Hij kwam weleens buurten bij Arlette in "La Remise". 's Middags zoek ik Arlette op om te vragen of zij er bezwaar tegen heeft als ik gebruik maak van het Amphitheater komende dagen. Dat is geen enkel probleem. Arlette bevestigt dat de sterrenwacht wordt uitgebreid en dat Dany weer samenwerkt met Serge Deconihout. Bruce zou van plan zijn om weer windschermen te plaatsen op de "waarneemheuvel" ter beschutting van amateur-telescopen. Ik ben benieuwd of oude tijden zullen herleven in Puimichel.

Woensdag 28 september, dag 5 De lucht wordt steeds blauwer en de wind lijkt goed te staan. Ik loop door de smalle straatjes van het dorp en maak wat foto's. 's Middags zoek ik verkoeling in de schaduw van de vijgenboom in het tuintje achter het huis. Ik word daarbij vergezeld door een grote tuinslak die voorzichtig om zich heen tast op de muur achter me. Ik besluit één en ander voor te bereiden voor vanavond en bepaal met behulp van een planisfeer de volgorde van de te fotograferen objecten. Ik bereid het avondeten voor en ga 15.00 uur naar bed voor een middagdutje.  Om 17.00 uur gaat de wekker en ik ga snel aan tafel. Ik ga voor het huisje zitten en neem een kop koffie met een stuk chocolade. Ik maak dikke vrienden met de hond van de buren door haar over haar buik te aaien. Wat een mak beest. Ik raap de spullen bijeen en voel het adrenalinepeil in mijn bloed stijgen. Om 19.00 uur sta ik de telescoop op het Amphitheater op te bouwen en wacht op zonsondergang. Al voor het aanbreken van de duisternis staat de telescoop op het eerste object gericht: NGC 7000. Ik ben van plan alle objecten een uur te belichten met de BORG 101ED op f/6,4. Ik heb dus een lange nacht voor de boeg. Ik zit startklaar, maar word gestoord door een zware helikopter die plots komt opduiken uit het dal. Zeker de luchtmacht aan het oefenen met de infrarood camera. Als het hefschroefvliegtuig dan eindelijk vertrekt, belicht ik NGC 7000 van 20.45 tot 21.45 uur. Ik hoop dat er geen satellieten of vliegtuigen door het beeld zijn gevlogen. Volgend object is de Sluiernevel. Belicht van 22.30 tot 23.30 uur. Omdat het object al voorbij de meridiaan is en mijn telescoop zich ten westen van de montering bevindt, moet ik mij in onmogelijke bochten wringen om de volgster in het vizier te houden. "Hoe houd ik dit nog langer vol", denk ik bij mijzelf, "wordt het niet eens tijd om postzegels te gaan verzamelen?" Vervolgens sta ik in dubio: of de Coconnevel of de Andromedanevel. Ik kies voor de laatste. Belicht van 0.20 tot 1.20 uur. De muziek op het wereldontvangertje helpt bij het bijhouden van de duur van de belichting, uitgaande van zo'n 3 tot 4 minuten per liedje. Ook de kerkklok biedt uitkomst. Zo kan ik mij blijven concentreren op de volgster en hoef ik niet telkens op mijn horloge te kijken. Na Andromeda door naar de Pleiaden. Ook maar een uur, van 1.55 tot 2.55 uur, en nu maar hopen dat de reflectienevels er mooi op staan. Tijdens het volgen zie ik in mijn ooghoek af een toe een meteoor voorbij flitsen. Soms zelfs de reflectie van een meteoor achter me in mijn brillenglazen! Het wordt wat vochtiger in de lucht en ga daarom zonder tussenpose door naar de Orionnevel. Maar vanwege het achterwege blijven van een pauze en in het achterhoofd de gedachte "dit is het laatste object van vanavond", hield ik het maar een half uur vol. Van 3.15 tot 3.45 uur. De avond besluit ik met wat waarnemen. De Orionnevel staat er schitterend bij. Het trapezium staat doodstil en ik kan kleurverschillen zien in de sterren. Mars staat al heel hoog en vertoont bij 100x (veel hoger kom ik niet met mijn oculairs in combinatie met de BORG) diverse donkere gebieden: een kosmische knikker. M33 is bij twijfel met het blote oog zichtbaar, maar misschien wil ik hem te graag zien. Het maansikkeltje staat mooi boven de horizon. Ik druk de radio uit, loop met mijn krukje naar de rand van de heuvel en geniet in absolute stilte - op een krekeltje en een uil na - van het panorama van de maan en Saturnus in het oosten en de Grote Hond en Orion in het zuiden. Donderdag 29 september, dag 6 Na afgelopen nacht kan ik niet goed in slaap komen. Na een kleine vier uur slapen zit ik aan het ontbijt. Ik ga naar Oraison om de snoepvoorraad aan te vullen, want er is een hoop opgegaan gisternacht. Erg belangrijk om een nacht lang volgen vol te kunnen houden is eten, drinken en tussen de belichtingen door in beweging komen: even een half uur met het ongewapende oog van de sterrenhemel genieten. Omdat het nu zulk helder weer is, besluit ik vanuit Oraison door te rijden naar de Gorges du Verdon en daar heb ik geen spijt van! Wat mij het meest is bijgebleven is een groep grote roofvogels die rondcirkelde boven de vallei. De mooiste uitzichten waren zichtbaar vanaf de observatiepunten langs de D23, waarbij je langzaam klimt naar zo'n 1500+ meter boven zeeniveau en via steile haarspeldbochten weer daalt naar de bewoonde wereld. Het is al bij 17.00 uur wanneer ik terugrijd naar Puimichel. Ik besluit zoveel mogelijk binnendoor te rijden. Onderweg kom ik een fraaie lenswolk tegen. Auto in de berm en wat foto's gemaakt. De lucht is helemaal opengewaaid en ik besluit na het diner, ondanks de wind, de telescoop op te bouwen. Nadat ik dat gedaan heb, besluit ik in de auto te gaan liggen om even een uurtje mijn ogen dicht te doen om de indrukken van vandaag te verwerken. Ik klap daartoe de bijrijders stoel helemaal achterover. Na een half uurtje stopt het met zachtjes waaien... het gaat stormen. De auto schudt steeds harder heen en weer door de windstoten. Mistral! Het opwaaiende zand en stof baart mij enige zorgen. Ik breek de telescoop daarom zo snel mogelijk weer af, voordat de optiek gezandstraald wordt. Geluk bij een ongeluk lig ik daardoor bijtijds op bed, want wat extra slaap kan ik nu goed gebruiken. Vrijdag 30 september, dag 7 Tegen 7.00 uur word ik wakker. Een smal maansikkeltje staat in de roze gloed boven de oostelijke horizon. Ik besluit snel de 10-cm MTO-11 CA "Russentonne" op te stellen op het balkon om zo de zonsopkomst vast te leggen. Een zonsopkomst duurt altijd langer dan je denkt. Het maansikkeltje wordt steeds moeilijker zichtbaar. In het westen is duidelijk de aardschaduw te zien met daarboven een heel roze lucht. Aan de hand van de maansikkel en de lichtintensiteit aan de horizon is goed uit te kienen boven welke bergtop de zon tevoorschijn zal komen. En opeens komt de zon achter de boomtoppen op de berg vandaan. De bomen lijken door de ondulatie in de lucht wel te verschroeien. "Klik, klik, klik", gaat de camera... en snel uit beeld draaien. De zon is namelijk al fel en intens genoeg om schade aan te richten. Die middag heeft de zon nog een andere verassing in petto: door de dunne sluierbewolking verschijnen er prachtige halo's rond de zon. Ik heb diverse foto's gemaakt met objecten op de voorgrond om de zonneschijf zelf af te dekken. Ik maak een wandeling over de waarneemheuvel en tuur met een verrekijker de omgeving af. Ik ontdek het waarneemstekje dat Rob Lefeber volgens mij een keer heeft aangelegd. Het bestaat uit een betonnen plateautje dat aan de noordzijde is afgeschermd tegen de wind met een ruim 2 meter hoge stenen muur. Die muur helpt zeker, want ik sta volledig in de luwte. Vannacht ga ik hier staan. Het wordt avond en ik sta naast mijn telescoop te genieten van een mooie zonsondergang. De laatste lichtstralen scheren over de begroeiing op de heuvel en grashalmen vertonen een goudgele gloed. Er hangen wel wat stapelwolken, maar uit ervaring weet ik dat die oplossen naarmate het afkoelt. En dat gebeurde inderdaad. De stapelwolken krompen langzaam ineen en het werd kraakhelder. Om 21.30 uur ben ik eindelijk zover om aan mijn eerste belichting te beginnen: de Coconnevel. Met de verrekijker is de donkere stofband duidelijk te zien. Fraai gezicht! Ik belicht de Coconnevel tot 22.30 uur. Daarna door naar Gamma Cygni die gehuld staat in de fraaie nevel IC 1318. Ik belicht van 22.50 tot 23.50 uur. Na Gamma Cygni besluit ik een paar uurtjes te gaan slapen in de auto om energie te besparen voor de Orionnevel aan het eind van de nacht. Ik zet de wekker en zodra ik wakker word, ren ik eerst een rondje om de heuvel om warm te worden. Nachtgymnastiek. Ik pak de draad weer op om 3.35 uur met IC 443, een supernova restant in de Tweelingen, welke ik belicht tot 4.35 uur. Tot slot naar de Orionnevel van 4.50 tot 5.50 uur. De wind is in de tweede helft van de nacht toegenomen, waardoor de laatste twee opnames wellicht bewogen zijn. Als toetje word ik getrakteerd op een zeer oud en smal maansikkeltje met bijzonder helder asgrauw licht. Ik maak twee opnames door de BORG telescoop van 5 en 10 seconden. Ik ruim de spullen op en het wordt langzaam licht. Ik stap "gesloopt" in bed.

Zaterdag 1 oktober, dag 8 Echt lekker doorslapen na een nacht waarnemen lukt mij niet. Ik lig veel na te dromen en slaap onrustig. Om 10.30 uur alweer onder de douche. Ik heb er nu een week opzitten en mis Brenda. Ik zoek snel afleiding, zodat ik geen heimwee krijg. Ik mis ook een beetje het slappe gezwets van Rob Lefeber en Dim Moerman en de gezelligheid van gezamenlijk tafelen in "La Remise" en waarnemen plus fotograferen in het veld. "En dat allemaal ter beoefening van het nutteloze", of hoe zeggen zij dat ook alweer? Alleen zijn heeft één voordeel, namelijk volledige concentratie en toewijding. Nu maar hopen dat er geslaagde opnames tussen zitten. Op f/6,4 heb ik nu gefotografeerd wat ik wilde fotograferen. Ik bouw de BORG telescoop die middag daarom om tot f/4 en bedenk wat ik ga fotograferen. Ik val in slaap op de bank en begin daarna aan het avondeten. De lucht is dichtgetrokken. Jammer, want ik heb wel energie om de telescoop vannacht op f/4 uit te proberen. Scheelt in elk geval in de duur van de belichtingen en de volgnauwkeurigheid. Ik ben van plan om opnames van 30 minuten te maken. Enfin, nu heb ik in elk geval iets om mij volgende week op te storten. Zondag 2 oktober, dag 9 Gisteravond trok het nog een beetje open, maar het was de moeite niet om de telescoop op te bouwen. Wat zou een sterrenwachtje hier in Zuid-Frankrijk toch prettig zijn... Morgen zal de gedeeltelijke zonsverduistering plaatsvinden. Ik knip een cirkel uit een stuk karton en schuif het karton over de achterzijde van de MTO-11 CA. Ik trek een wit T-shirt over een stoel et voila, een projectie-opstelling voor de eclips. De hele dag staat er een stevige wind en drijven er stapelwolken over. Toch waag ik het erop en stel de telescoop 's avonds op. Ik plaats de telescoop zo dicht mogelijk bij de muur aan de noordzijde van het plateau en schuif het statief maar een klein beetje uit. Zodoende staat de opstelling zoveel mogelijk in de luwte. Bij het afstellen op de pool blijkt dat ik iets te dicht op het muurtje ben gaan staan, want het beeld van de poolzoeker is geblokkeerd. Bij het naar achter schuiven van de opstelling, die nogal wat weegt, komt mijn ringvinger per ongeluk onder één van de statiefbenen terecht. Een vieze vleeswond tot gevolg. Gelukkig ligt er een verbanddoos achterin in de auto. Ik ontsmet de wond met jodium en plak er een pleister over. Eindelijk kan ik aan de slag. Om 20.35 uur begin ik NGC 7000 te belichten. Na 10 minuten moet ik echter afbreken in verband met een passerende sluierwolk. De tweede poging gaat beter. Van 20.50 tot 21.20 uur. In de verte onweert het, maar ik verwacht niet dat de flitsen hinderlijk zullen zijn voor de opnames. Na NGC 7000 probeer ik tweemaal de Sluiernevel te belichten, maar moet twee keer afbreken in verband met sluierbewolking die in het zenit lijkt te ontstaan. Wat ironisch... Dit wordt niets meer vanavond en besluit de boel af te breken. Maandag 3 oktober, dag 10 E-day. Ik ga met de MTO-11 CA en de stoel met T-shirt bij de poort van het kerkhof ten zuiden van het dorp staan. Lekker rustig plekje. Het is half bewolkt, maar ik kan de eclips goed volgen. Het gaatje in het hart van mijn planisfeer werkt goed voor een camera obscura projectie. Ik maak met mijn "daglicht" camera foto's van de projectie op het T-shirt. Ik maak ook foto's van mijn eigen schaduw, want de schaduwlijnen zien er merkwaardig uit. 's Middags besluit ik bij wijze van tijdverdrijf naar het weerstation op de top van de Montagne de Lure te rijden. Tussen Cruis en St. Etienne rijd ik toevallig langs Grand Champ. Daar verbleef ik 2 jaar geleden met de KNVWS-vereniging Dordrecht. Wat een uitzicht en doodse stilte op de top van de Montagne de Lure. Ik geniet er intens van. Iets onder de top tref ik een verlaten ski station aan. Moeilijk voor te stellen dat het hier 's winters bruist. Maar wat is dat? Een wit koepeltje boven de boomtoppen. Ik loop er naar toe en tref een knus sterrenwachtje aan genaamd "Marc Bianchi" van de Société Astronomique de la Montagne de Lure (S.A.M.L.) waarin een C-14 ondergebracht is. Op de deur staat een telefoonnummer voor informatie over het afhuren van de sterrenwacht. Terug in Puimichel gaat het weer betrekken. Ik bekijk een Finse film op de televisie en na afloop zit de hemel potdicht. De weersverwachtingen tot aan vrijdag zijn niet al te best.

Dinsdag 4 oktober, dag 11 Ik word wakker met heimwee. Mijn vriendin zit thuis alleen en mist mij heel erg. Ze zit er een beetje doorheen. Ik besluit dat het mooi is geweest. Ik heb kunnen fotograferen wat ik wilde fotograferen, heb schitterende natuur gezien en heb tien heerlijke dagen achter de rug. Ik pak op mijn gemak mijn bagage in, ruim het huisje op en geef de sleutel af. Ik rijd naar Oraison om te tanken en wat eet- en drinkwaren voor onderweg in te kopen. Rond het middaguur rijd ik de tolpoort naar de A51 door. Na een vermoeiende reis omhels ik 11,5 uur later mijn vriendin en deel de hoogtepunten van mijn vakantie met haar.

CLICK HERE TO RETURN TO THE ARTICLES PAGE